الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
24
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
كمتر كسى از مفسّران و شارحان نهجالبلاغه به سراغ چنين تفسيرى رفته است . تفسير ديگر اين است كه « تَحَفَّظْ مِنَ الْأعْوان » دستور جديدى باشد و معناى آن اين است : « از معاونان خود بپرهيز و برحذر باش » ، به اين صورت كه بحثِ عمال با جملهء پيشين پايان گرفته و امام به معاونان زمامدار پرداخته باشد و جملههاى بعد كه سخن از خيانت و مجازات خائنان مىكند ناظر به معاونان باشد . اين تفسير از جهاتى بعيد به نظر مىرسد ، زيرا طبق معمول ، امام هر گروه جديدى را ذكر مىكند مطلب را با « ثم » شروع كرده نخست صفات و شرايط آنها را بيان مىدارد و سپس به رسيدگى به حال آنان توصيه مىكند و سرانجام دستورات انضباطى را در مورد آنان صادر مىفرمايد در حالى كه در اينجا هيچ يك از اين امور مراعات نشده است ؛ نه با « ثم » تجديد مطلع شده و نه صفات اعوان و معاونان كه مهمترين نزديكان زمامدارانند بيان گرديده و نه دربارهء حقوق آنها توصيه شده ، بلكه حضرت مستقيماً به سراغ مجازات خيانتكاران رفته است . در ضمن بحث گذشته كه دربارهء مأموران مخفى است ناتمام مىماند ، چرا كه سخن از نتيجهء كار مأموران مخفى و مجازات متخلفان به ميان نيامده است . اين احتمال نيز داده شده كه « تَحَفَّظْ مِنَ الْأعْوان » جملهء معترضهاى باشد ؛ يعنى از معاونان خود برحذر باش . جملهء بعد نيز ادامهء بحث دربارهء كارگزاران باشد . با توجّه به آنچه گفتيم روشن مىشود كه تفسير اوّل از همه مناسبتر است ، هرچند كمتر كسى به آن پرداخته است . آنگاه امام بعد از دستوراتى كه جنبهء تبشير و تشويق داشت از انذار و تحذير سخن مىگويد و مىفرمايد : « و هرگاه يكى از آنها ( از كارگزاران تو ) دست